کد مطلب: ۱۹۱۴۹
تاریخ انتشار: شنبه ۱۶ آذر ۱۳۹۸

رمان کهکشانی توکارچوک

غزاله صدر منوچهری

​به‌تازگی رمان «گریزها» نوشته‌ی اولگا توکارچوک با ترجمه‌ی فریبا ارجمند در نشر همان منتشر شده است. این رمان برای توکارچوک جوایز مهمی را به ارمغان آورده و نخستین اثر این نویسنده‌ی نوبلیست است که به فارسی برگردان و منتشر شده است. نشست هفتگی شهر کتاب در روز سه‌شنبه ۱۲ آذر به بررسی جایگاه و کارنامه‌ی ادبی توکارچوک و رونمایی از ترجمه‌ی فارسی این رمان او اختصاص داشت و با حضور آنا مارچینوفسکا، فریبا ارجمند، علیرضا دولتشاهی در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار ‌شد.

در ابتدای این نشست، علی‌اصغر محمدخانی، معاون فرهنگی شهر کتاب، اظهار داشت: کشور ایران با لهستان روابط فرهنگی بسیار دیرینه‌ای دارد که به دوران صفوی و حتی پیش‌تر از آن برمی‌گردد. ایران در زمان جنگ جهانی پذیرای بسیاری از مهاجران لهستانی بود. امروز بخشی از این لهستانی‌ها در ایران مانده‌اند و بازگشتگان نیز خاطراتی از این فرهنگ و سرزمین در ذهن دارند. در مقایسه با دیگر کشورهای اروپای شرقی، رابطه‌ی فرهنگی ما با لهستان بیشتر است. امروز در دانشگاه کراکوف و وَرشو بخش زبان فارسی داریم و مرتب برنامه‌های فرهنگی و گفت‌و‌گوهایی ادبی میان دو کشور برقرار است.

او ادامه داد: برای ما ایرانیان سینما و ادبیات لهستان با نام‌های مشهوری چون کیشلوفسکی، آندری وایدا، رومن پولانسکی، شیمبورسکا و چسلاو میلوش گره خورده است. شهر کتاب در کنار بحث‌های گوناگون درباره‌ی ادبیات ایران و لهستان، نشست‌هایی در‌باره‌ی شیمبورسکا و میلوش برگزار کرده است. با این حال، متأسفانه ما آن طور که باید از تحولات ادبی سه دهه‌ی اخیر هم باخبر نیستیم. کتاب‌هایی از هر یک از این دو زبان به زبان دیگر ترجمه شده است. اما باید در حوزه‌ی معرفی رمان، داستان کوتاه و شعر امروزمان به هم  و ترجمه‌ی آنها بیشتر کار کنیم.

محمدخانی تصریح کرد: امسال آکادمی نوبل هم‌زمان برندگان جایزه‌ی نوبل ادبی ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ را اعلام کرد. اولگا توکارچوک، شاعر، نویسنده، فیلم‌نامه‌نویس و روان‌شناس لهستانی، برنده‌ی جایزه‌ی ۲۰۱۸ برخلاف پیتر هانتکه بسیار خوش اقبال بود. او یکی از محبوب‌ترین نویسندگان کشور لهستان است. متأسفانه تا پیش از نوبل اثری از او به فارسی ترجمه نشده بود. پس، کتابی که امروز رونمایی می‌شود، اولین برگردان از توکارچوک به فارسی است.

او توضیح داد: کتاب «گریزها» که در منابع بیشتر با عنوان «پروازها» شناخته شده است، یکی از کتاب‌های مهم اولگا توکارچوک است. در آثار این نویسنده تاریخ لهستان و رگه‌هایی از سورئالیسم و رئالیسم جادویی دیده می‌شود. توکارچوک نگاهی بسیار متفکرانه، زبانی شاعرانه و گاهی آمیخته با طنز دارد. کتاب «گریزها» سرشار از توصیف‌های درخشان است و به گفته‌ی منتقدان بهترین اثر ادبی او است. این رمان خاطره‌گونه حکایت سفری به آفاق و اَنفس است. توکارچوک از جاهای مختلف جهان تا درون کالبد انسان را در این سفرها می‌کاود و از زندگی و مرگ و حرکت و سلوک سخن می‌گوید.

محمدخانی بخش‌هایی از این رمان را خواند و به مضامینی مانند اصرار به همواره نوشتن، دشواری رمان نوشتن و تأثیر روان‌شناسی بر آن، فضای مهاجرت در این رمان اشاره کرد و وسعت نظر را از مهم‌ترین مضامین کار توکارچوک دانست.

 

سابقه‌ی ادبِ لهستان در ایران

علیرضا دولتشاهی در