کد مطلب: ۲۰۷۱۳
تاریخ انتشار: شنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۹

ادبیات معاصر عرب در زبان فارسی

مترجم: سمانه سرفرازیان

مصاحبۀ جان دوست، رمان­‌نویس و شاعر سوری، به نمایندگی از مجلۀ الجدید (2 فوریه 2020، لندن) با عظیم طهماسبی. بخشی از این مصاحبه که در اصل به زبان عربی انجام و چاپ شد در روزنامۀ العرب (مارس 2020 چاپ لندن) تجدید چاپ شد. این گفتگو توجه برخی نامداران ادبیات و نقد جهان عرب را برانگیخت از جمله: خانم حنان شیخ، نویسندۀ لبنانی مقیم انگلستان، خانم دکتر رزان ابراهیم، از منتقدان در نقد ادبی جدید و رمان در اردن، رشید عنانی، استاد سابق دانشگاه اکستر انگلستان و مسئول بخش کتابهای ادبیات عربی انتشارات ادینبرو، ماری تریز عبدالمسیح، استاد مطالعات فرهنگی و ادبیات انگلیسی دانشگاههای کویت و قطر، شکری مبخوت، منتقد تونسی و رئیس دانشگاه منوبه تونس و برندۀ جایزۀ جهانی بوکر عربی در 2015.

عظیم طهماسبی، مترجم معاصر ایرانی است که در ترجمۀ رمان‌های عربی به زبان فارسی تخصص دارد. او دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی از دانشگاه اصفهان در سال 1394 است. در حال حاضر به عنوان پژوهشگر و عضو هیئت علمیِ در بنیاد دائره المعارف اسلامی مشغول به کار است و به عنوان پژوهشگر و منتقد در زمینه رمان معاصر عربی نیز به فعالیت می پردازد. او در نشست‌ها و کنفرانس‌های داخلی بسیاری برای نقد و بررسی رمان‌های عربی ترجمه شده به زبان فارسی مشارکت داشته است. دکتر طهماسبی رمان‌های ساقه بامبو (ساق البامبو) اثر سعود السنعوسی، دنیا زاد نوشته می تلمسانی، درویش عاشق (شوق الدرویش) از حمور زیاده را به فارسی برگردانده است. هم چنین نمایشنامه سرنوشت سوسک (مصیر صرصار) اثر توفیق الحکیم و جلد نخست کتاب رمان عربی، درآمدی تحلیلی- انتقادی (الروايه العربيه: ببليوجرافيا ومدخل نقدي 1865-1995م) از حمدی سکوت و کتاب  آخرین مصاحبه ادوارد سعید را به فارسی ترجمه کرده است. با توجه به اهمیت کاری که دکتر طهماسبی، به همراه تعدادی از مترجمان ایرانی، در راستای ایجاد پل‌های ارتباطی دانش میان فرهنگ‌های عرب و ایرانی انجام داده است و نظر به شرایط سیاسی طوفانی و روابط آشفتۀ کنونی [بین برخی از کشورهای منطقه] بهتر دیدم که در خصوص برخی از موضوعات مهم و مطرحِ عرصه دانش و سیاست با وی گفتگویی داشته باشیم.

الجدید: شما رمان‌های  ساق بامبو (ساق البامبو) نوشته رمان‌نویس کویتی سعود السنعوسی و هم‌چنین رمان دنیازاد از خانم می تلمسانی نویسنده مصری- کانادایی و ... را به فارسی ترجمه‌کرده‌اید، سوال من این است: شما چه ملاک‌هایی برای انتخاب یک رمان و ترجمه آن در نظر می‌گیرید؟ آیا جوایز، شهرت رمان یا انتخاب منتقدان و ... ملاک و معیار شماست؟

عظيم طهماسبی: علاوه بر رمان‌هایی که شما به آن اشاره کردید، من چند اثر دیگر نیز به فارسی ترجمه کرده‌ام، مانند: نمایشنامۀ سرنوشت سوسک اثر توفیق الحکیم، آخرین مصاحبۀ ادوارد سعید 2002، جلد اول کتاب رمان عربی، درآمدی تحلیلی- انتقادی (الرواية العربية: ببليوجرافيا ومدخل نقدي 1865-1995م) از حمدی سکوت و رمان درویش عاشق (شوق الدرویش) نوشته حمور زیاده. جدیدترین کار من که طی چند روز آینده روانه بازار خواهد شد رمان شما (جان دوست)، سه گام تا رهایی (ثلاثة خطوات إلى المشنقة) است [این اثر هم اکنون چاپ شده است]. در خصوص ملاک انتخاب رما