کد مطلب: ۲۲۱۵۴
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۳۹۹

عرب‌ها مصدق را سمبل رهایی از استعمار می‌دانند

ایبنا:‌  بیشتر مخاطبان ادبیات، عراق را با شعر و شاعرانش ‌می‌شناسند؛ اما در چند وقت اخیر، نویسندگان عراقی نیز نشان دادند که ادبیات داستانی این کشور حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و از این رو می‌بینیم که مترجمان نیز نگاه ویژه‌ای به ادبیات داستانی عراق داشته‌اند و ظرف سال‌های گذشته آثار ارزشمندی از ادبیات عراق به فارسی ترجمه شده است. طی روزهای گذشته نیز انتشارات هرمس دست به انتشار رمان «سایه‌هایی بر پنجره» اثر غائب طعمه فرمان با ترجمه موسی اسوار مترجم شناخته شده زبان عربی زده است. همین کتاب بهانه‌ای شد تا به سراغ این مترجم برویم و با او درباره این اثر، نویسنده‌اش و ادبیات عراق صحبت کنیم.

چه دغدغه‌ای شما را به سمت ترجمه ادبیات عراق کشانده است؟
من سالیان سال است که این دغدغه را داشته‌ام که ما (به‌خصوص در یک قرن اخیر که حرکت ترجمه فعال‌تر شده است و رونق گرفته و با فرهنگ‌ها و ممالک دیگر دادوستد فرهنگی پیدا کرده‌ایم) نسبت به مغرب زمین خودباخته‌ایم و نسبت به ممالک، فرهنگ‌ها و اقلیم‌های مجاور (که با هم همانندی‌های تاریخی، اقلیمی، جغرافیایی، دینی و فرهنگی داریم) بیگانه بوده‌ایم. البته این فقط مختص ما نیست و اغلب همین فرهنگ‌ها و اقلیم‌ها نیز چنین وضعیتی نسبت به ما دارند و با ما بیگانه هستند. یعنی همه ما شیفته آثاری هستیم که از مغرب‌زمین می‌آید. در واقع ما در منطقه خودمان از آثار درخشان بی‌اطلاع هستیم و این خیلی بد است. خصوصا که ادعای ۱۴۰۰ سال پیوند دینی و فرهنگی داریم. من در یک همایش مقاله‌ای درباره این موضوع نوشتم و اسم آن را «بیگانگی با خود و یگانگی با بیگانه» گذاشتم. این دغدغه‌ای است که در همه این سال‌ها داشتم و به همین دلیل تا آنجا که بتوانم، به سراغ آثاری می‌روم که تشخیص می‌دهم شاخص است و به نوعی می‌توانند مطرح باشند. به عبارتی دلم می‌خواهد تا دیگران را نیز در لذت خواندن این آثار شریک کنم. البته این کار را تنها در حق زبان عربی انجام ندادم و برعکس آن نیز بوده و آثار شاخص فارسی را نیز به عربی ترجمه کرده‌ام.

نکته بعدی این است که بعضی از انواع ادبی در بعضی‌ اقلیم‌ها مغفول مانده‌اند. خوشبختانه شعر امروز عربی خوب به فارسی ترجمه شده است و در دانشگاه‌ها و مراکز علمی ما ده‌ها و شاید صدها رساله دانشگاهی در سطح کارشناسی ارشد و دکتری وجود دارد و از این رو، امروز اغلب شاعران مطرح عربی برای ما فارسی‌زبانان آشنا هستند. عرب‌ها نیز تا حدودی شعر ما را می‌شناسند. با این حال متاسفانه این وسط داستان و رمان عراق مغفول مانده است. این سرزمین در این حوزه بسیار درخشان است اما ما تا به امروز فقط به شعرش توجه کرده‌ایم. مثلا شاکر السیاب، نازک الملائکه و‌ عبدالوهاب البیاتی نام‌های بسیار مطرحی هستند که بیشتر مخاطبان ادبیات شنیده‌اند؛ اما ما نامی از رمان‌نویسان عراق نمی‌دانیم و این در حالی است که عراق رمان‌نویسان بسیار مطرحی دارد. البته ما به رمان و داستان ممالک دیگر عربی مثل مصر، فلسطین، لبنان و برخی کشورهای آفریقایی توجه داشته‌ایم و آثاری از آنها ترجمه شده است.

از میان نام‌های مختلف