کد مطلب: ۸۳۷۳
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۲۷ مرداد ۱۳۹۵

خوانش امروزین از کورش‌نامه‌ی گزنفون

آیدین فرنگی

«کورش‌نامه» (کوروپدیا، سیروپدی، به یونانی: Kúrou paideía) اثری است از «گزنفون»، نویسنده و سردار یونانی و از شاگردان سقراط، که بیش از دوهزار سال پیش درباره‌ی چگونگی پرورش، آموزش و زندگی «کورش»، بنیان‌گذار کشور ایران، نوشته شده است.

کورش هخامنشی بین سال‌های ۵۸۰ تا ۵۲۹ پیش از میلاد زیسته است و گزنفون حدوداً بین سال‌های ۴۳۰ تا ۳۴۵ پیش از میلاد. بین مرگِ جهانشاهِ ایرانی و تولد سردارِ نویسنده و اندیشمند یونانی یک سده فاصله هست. کورش‌نامه در طول بیش از دوهزار و سیصد سال یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی بوده که درباره‌ی کورش نوشته شده است و در دوره‌های گوناگون، زمامداران و سیاستمداران جهان به این کتاب توجه داشته‌اند. بنیادگذاران آمریکا این کتاب را «الهام‌‌بخش» می‌دانستند و توماس جفرسون، سومین رئیس‌جمهوری آمریکا، همواره آن را همراه داشت. در دوران تأسیس آمریکا خواندن دو کتاب برای همه‌ی اهل سیاست اجباری بود: ۱. کورش‌نامه‌ی گزنفون ۲. شهریارِ ماکیاولی.

اما کتاب «هنر رهبری کورش بزرگ» خوانشی است امروزین از کتاب کورش‌نامه. لاری هدریک، نویسنده‌ی آمریکایی کتاب در این اثر به خواننده‌ امروزی نشان می‌دهد که شهروندان جهان کنونی برای بهتر زندگی کردن، از زندگی کورش چه درس‌هایی می‌توانند بیاموزند. به بیان نویسنده، این کتاب با الهام‌گیری از رهبری عالی و دولت امپراتوری ایران نوشته شده است (ص ۲۱). هدریک در پیشگفتاری که بر برگردان فارسی کتابش نوشته، آورده است: «این اثر بخش مهمی از میراث فرهنگ و تمدن ایرانی است و آنان که این میراث را درک می‌کنند، باید از نفوذ ابدی آن در تمدن بشری احساس غرورآمیزی داشته باشند» (ص ۲۱).

همچنین در نامه‌ای که نویسنده به مناسبت چاپ دوم برگردان فارسی «هنر رهبری کورش بزرگ»، خطاب به مترجم کتابش نوشته، می‌خوانیم: «گزارش گزنفون از کورش شاید دقیق‌ترین تاریخ درباره‌ی کورش نباشد، ولی بیش از هر سند تاریخی دیگر، جوهره‌ی بزرگی کورش را نشان می‌دهد که توانست بر روی شکاف‌هایی که خاور و باختر را از یکدیگر جدا می‌کردند، پل بزند. از کورش و گزنفون می‌‌‌‌آموزیم که حتی در دوران کهن ساختن چنین پلی امکان‌پذیر بوده است. آیا امروزه این امکان وجود ندارد که در عصر جهانی‌گرایی این کار تکرار شود؟» (ص ۲۳)

مترجم کتاب، کورش زعیم، در پیشگفتارش می‌نویسد: «لاری هدریک پس از مطالعه‌ی کتاب‌ گزنفون درباره‌ی کورش، دریچه‌ای یافته که دیدگاه نوینی را به شخصیت کورش و نبوغ او در مدیریت و رهبری باز کرده است... آن‌چه این کتاب به ما می‌نمایاند هنر برجسته‌ی کورش در مدیریت و رهبری است... هر مدیری در هر رشته و مقامی با پیروی از اندرزها و راهکارهای کورش می‌تواند در کار خود به موفقیت دست یابد» (صص ۲۵ و ۲۶).

نویسنده در پیشگفتار اصلی‌اش بر متن انگلیسی کتاب، با تصریح به این نکته که «ویژگی‌های رهبری‌ای که در کورش‌نامه آشکار شده، سرچشمه‌ی الهام مردانی بزرگ، از ژولیوس سزار تا بنیامین فرانکلین و لاورنس عربستان بود