تازههای کتاب
- معرفی کتابهای «استعاره و مجاز با رویکردیشناختی»، «وضعیت پسامدرنیته» و «امر واقع لاکانی»
فاطمه طالبی
استعاره و مجاز با رویکردی شناختی
گردآوری : آنتونیو بارسلونا
برگردان : فرزان سجودی ، لیلا صادقی ، تینا امراللهی
چاپ اول ۱۳۹۰ / نشر نقش جهان / قیمت: ۱۳۰۰۰ تومان
مجموعهی «استعاره و مجاز با رویکردی شناختی» متن سخنرانیهای آنتونیا بارسلونا در دو همایش مستقل در سال ۱۹۹۷ به همراه چند یادداشت مرتبط با موضوعات مزبور است. در همایش اول بارسلونا با تمرکز بر موضوع و طرح «انگیزش مجازی استعاره» (آمستردام- ۱۹۹۷) در همایش دوم مقدمات را برای تبیین ارتباط نظریه شناختی با مساله ی استعاره و کاربرد آن در مطالعات زبان انگلیسی (مجارستان - ۱۹۹۷) فراهم کرد. نگارنده در مجموعهی مزبور کوشیده تا نظریهی شناختی درباب استعاره و مجاز را با بحث دربارهی چگونگی به کارگیری آن و رویکرد متغیرش نسبت به مسائل مرتبط لحاظ کند. از این رو نویسنده، مفهوم استعاره و مجاز را که در عنوان کتاب نیز ذکر شده در چند حوزهی معنایی بررسی کرده است. بارسلونا بحث را ابتدا با این مفهوم که اغلب در یادداشتها و مقالات ادبی و فلسفی نیز با آنها آشنا هستیم آغاز می کند و می کوشد تا نحوهی استفاده از نظریهی ادغام در به وجود آوردن استعارههای انتزاعی ساده را بررسی و پردازش طبیعت مجاز را تحلیل کند. درآمدی که مفهوم نظریه شناختی استعاره و مجاز را در موقعیتی خاص قرار میدهد و شاید از فرم و محتوای آن در مراحل ابتدایی غفلت میشود. دومین مفهوم معمول شده در این جریان به تعامل استعاره و مجاز اشاره میکند و آنها را در یک دو راهی مفهومی و زبانی به هم میرساند حتا اگر این به هم رسیدن به بر هم کنشی عقیم ختم شود. سومین تاویلی که از این مفهوم صورت گرفته به ضرورت و ایجاب بر شیوههای جدید در کاربرد و گرایشهای آن تاکید دارد که البته برخی از آنها در فصول این کتاب بررسی شدهاند.
در ادامهی مطالعهی کتاب نیز کاملا مشهود است که همه نگارندگان یادداشتهای مجموعه مذکور بر اصول کلی نظریه شناختی پای بند هستند ولی این بدان معنا نیست که همگی آنها بر سر مسائل مناقشهبرانگیز این حوزه اتفاق نظر داشته باشند. گرچه نویسنده نظرات خود را بیپروا بیان میکند اما الزاما سایر نویسندگان این مجموعه با نظرات وی همراه نیستند. به هر روی نظریه شناختی استعاره و مجاز از بنیادیترین حوزههای زبانشناسی شناختی است و با توجه به اینکه همه مخاطبان این قلمرو با مقدمات و اصول اولیه این نظریه آشنا نیستند نویسنده در مقدمه کتاب با پرداختی مجمل به موضوعات «رویکردشناختی»، «استعاره، مجاز»، «برخی ویژگیهای اصلی مشترک میان استعاره و مجاز»، «برخی گرایشهای جدید»، «برخی مسائل در ارتباط با مفاهیمشناختی استعاره و مجاز» در تلاش است تا مخاطب را با یک آشنایی نسبی به فصول بعدی کتاب برساند.
این کتاب در سه فصل به همراه مقدمهی نویسنده تنظیم شده که نگارنده در فصل نخست به «بر هم کنش استعاره و مجاز و دیگر مباحث نظری» پرداخته است. در فصل بعدی نگارنده به تحلیل و تبیین «استعاره و مجاز در ساختار و گفتمان زبان» روی آورده و سرانجام در فصل آخر «استعاره و مجاز» را بررسی می کند.
وضعیت پسامدرنیته (تحقیق در خاستگاههای تحول فرهنگی)
تالیف : دیوید هاروی
ترجمه : عارف اقوامی مقدم
چاپ اول ۱۳۹۰ / نشر پژواک / قیمت: ۱۴۸۰۰ تومان
برخلاف سنت تکاملی مکاتب پیشین، پسامدرنیته پس از ظهور و غوغای احکام و اصول بنیادیناش، نه تنها افول نکرد بلکه به مرور زمان قدرت یافت. پسامدرنیته در پیوست با پساساختارگرایی، طیف گسترده و متنازعی از ایدههای جدید را بر اندیشهها و باورهای امروز تزریق کرد. از این رو این سنت بر خلاف دیگر «ایسمها» توانسته با تعیین اصول موضوعی و حدود مباحث نظری، شیوه و چگونگی به بار نشستن دیسکورسها را تعریف و تبیین کرده و متغییرهای نقد فرهنگی را از سرحد روایتهای محلی تا کرانه روایتهای جهانی مشخص کند. اما از آنجایی که پسامدرنیسم در قلمرو پرمخاطره و مناقشهبرانگیزی از مفاهیم متعارض گرفتار شده لذا نگارنده در تلاش است تا با پیمایشی مبسوط بر ایدههای مسلط در این حوزه، بررسی دقیق ماهیت این سنت را نه به مثابهی مجموعهای از اندیشهها بلکه بسان موقعیتی تاریخی انجام دهد. که نتایج بررسی و کاوش مذکور در فصل نخست کتاب مشهود است. دیوید هاروی در این کتاب وضعیت کنونی جهان را که به زعم او در سیطرهی پسامدرنیته بوده بررسی کرده و آن را منوط به احکام تاریخمدار و شرایط تاریخی میداند که البته جریان مزبور واکنشی جدی به فرآیند به ظاهر مستحکم مدرنیزاسیون به حساب میآید. وی بر این باور است که سنت پست مدرنیسم تحولی شگرف و بنیادین در ماهیت مدرنیزاسیون بوده که خبر از جامعه پسا صنعتی و پسا سرمایه داری میدهد. هاروی پس از بررسی زمینهی پسامدرنیته به زمانهی این سنت در صحنه بورس بازی و تشکیل سرمایههای موهومی که هیچ اتکایی بر تولید و بازتولیدها ندارند پرداخته است.
«وضعیت پسامدرنیته» در سه پاره تنظیم شده است که نویسنده در پارهی نخست دربارهی «گذار از مدرنیته به پسامدرنیته در فرهنگ معاصر» سخن میگوید. در پارهی بعدی وی به «دگرگونی سیاسی- اقتصادی سرمایههای اواخر قرن بیستم» میپردازد تا سرانجام در پارهی آخر «تجربهی فضا و زمان» را بررسی کند. ذکر این مهم ضرروی است که متفکری همچون تری ایگلتون کتاب مزبور را یکی از درخشانترین و کاملترین بررسیهایی از پسامدرنیته دانسته که تا کنون صورت گرفته است.
امر واقع لاکانی
تالیف : اسلاوی ژیژک
ترجمه : مهدی سلیمی
چاپ اول ۱۳۹۰ / نشر رشد آموزش / قیمت: ۲۵۰۰ تومان
مجموعه کتابهای کوچک انتشارات رشد آموزش با عنوان پرتابهای فکر که اخیرا امیر هوشنگ افتخاری راد آن را جمع آوری و تهیه کرده، درصدد است تا با نشر آثاری که دارای نگرش تاریخی - انتقادی است حامل محتوایی باشد که تنها بیان گر مقصود نویسنده و محاط به آرای او نباشد بلکه بازتابی از اندیشهی مخاطبی منتقد باشد. امر واقع لاکانی، سومین اثر از این مجموعه بوده که حاصل متن کنفرانسی است که ژیژک در سال ۱۹۸۷ در نیویورک با عنوان «ژاک لاکان- تلویزیون» ارائه کرده بود. نکتهی جالب توجه در این اثر نوع نگاه و زاویه دید ژیژک در بررسی تلویزیون است و با سوالی که پیش روی مخاطبانش میگذارد اینچنین به سراغ امر روزمره گرفتار در سنت مدرنیزاسیون میرود: «از پدیده تلویزیون چه چیزی راجع به آموزههای لاکان میتوان آموخت؟» بر همین اساس وی بر این باور است که بایستی در تفسیرهای پستمدرنیستی از خود پدیدهها شروع کرد. لذا تلویزیون نیز به عنوان ابژه و پدیدهای جذاب و فراگیر در این اثر از نگاه ژیژک با تفسیری پست مدرنیستی رو بهرو میشود.