شیما زارعی: به گمانم هنوز هم توصیه‌ی شفاهی بهترین راه ترویج کتاب‌خوانی است. دست کم بارها شده که به توصیه‌ی افرادی که برای ما اهمیت دارند و با سلیقه‌شان به درستی آشنا هستیم، کتابی را خوانده‌ایم. این توصیه ما را از سردرگمی در میان آثار دیگری که شاید خوشایند ما نباشند، نجات داده است. تعطیلات نوروز بهترین فرصت برای پرداختن به علائق شخصی و خصوصا خواندن پی‌ در پی آثاری است که مدت‌هاست از خواند‌ن و یا دوباره‌ خواندن‌شان به دلیل روزمرگی‌ها دوریم. بهترین انگیزه را برای خواندن این آثار کسانی به ما می‌دهند که دست کم با آثارشان آشناییم و یا سلائق‌شان را می‌شناسیم. به همین انگیزه از چند تن از صاحب‌نظران خواستم تا پنج کتاب پیشنهادی خود را  فارغ از زمان چاپ و صرفا بر اساس علاقه‌ی شخصی نام ببرند. دستاورد این گفت‌وگو‌ها عیدانه‌‌ای فرهنگی است که تقدیم‌تان می‌شود:

 

سجاد آیدنلو،  عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور ارومیه و شاهنامه‌پژوه

تاریخ بیهقی، تصحیح دکتر یاحقی و مهدی سیدی، انتشارات سخن

چون من در این دیار (جشن‌نامه‌ی دکتر انزابی‌نژاد)، انتشارات سخن

اسطوره متن بینانشانه‌ای (حضور شاهنامه در هنر ایران)، به کوشش بهمن نامور مطلق، انتشارات علمی فرهنگی

[سجاد آیدنلو، سال‌هاست که مجدانه تمام هم و غم خود را صرف شاهنامه و فردوسی کرده است. او ترجیح می‌دهد به جای پنج پیشنهاد کتاب، به سه اثر اکتفا کند.]

 

احمدرضا احمدی، شاعر

درآمدی به نمایشنامه‌شناسی، فرهاد ناظرزاده کرمانی، انتشارات سمت

این اثر بزرگ‌ترین مدرک و ماخذ درباره‌ی تئاتر است و خودآموز و عملی و بسیار دقیق است. این کتاب نکات زیادی درباره‌ی تئاتر آموختم.

معارف پایور (زندگی و آثار استاد فرامرز پایور)، ارفع اطرایی، انتشارات ماهور

تحقیقی جدی درباره‌ی یک استاد موسیقی و تجزیه و تحلیل کارهای علمی او به زبان شیوای فارسی است.

[احمدرضا احمدی ترجیح داد دلایل دوست‌ داشتن‌های‌اش را در یک سطر برای مخاطب توضیح دهد.]

 

پیمان اسماعیلی، داستان‌نویس و منتقد

بهار ۶۳، مجتبا پورمحسن، چشمه

شاخ، پیمان هوشمندزاده، نشر چشمه

گرسنه، کنوت هامسون، احمد گلشیری، نگاه

دلقک و هیولا، پیتر آکروید، سعید سبزیان و انسیه لرستانی، نشر افراز

نون نوشتن، محمود دولت‌آبادی، نشر چشمه

[پیمان اسماعیلی، با اتکا به حافظه‌اش بدون کوچک‌ترین درنگی نام آثار پیشنهادی‌اش را به من می‌دهد. انگار بارها و بارها به این آثار فکر کرده است.]

 

شهرام اقبال‌زاده، منتقد

دگرخوانی‌های ناگزیر، دکتر مرتضی خسرونژاد، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

نقد آگاه، عنایت سمیعی، انتشارات آگاه

مردگان باغ سبز، محمدرضا بایرامی، نشر سوره‌ی مهر

رخش (بازنویسی شاهنامه)، محمد شریعتی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

قصه‌های شیرین‌ مغزدار، علی‌اصغر سیدآبادی، نشر افق

گام به گام با آقای گام، اندی استنسون، رضی هیرمندی، نشر چرخ و فلک

زردِ مشکی، فریدون عموزاده خلیلی، انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

لالایی برای درخت مرده، حمیدرضا شاه‌آبادی، نشر افق

سیاه دل، کورنلیا فونکه، شقایق قندهاری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

سردبیر (بازنویسی تاریخ بیهقی)، محمد شریعتی، انتشارات قطره

هستی، فرهاد حسن‌زاده، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

اولین روز تابستان، سیامک گلشیری، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

عاشقانه‌های یونس، جمشید خانیان، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

ماجراهای پیازچه، جانی روداری، موسسه نشر شهر

و باید اشاره کنم به تمامی رمان‌های دیوید آلموند و خصوصا «چشم بهشتی» با ترجمه‌ی نسرین وکیلی

[شهرام اقبال‌زاده معتقد است که باید حق ادبیات کودک را به درستی ادا کند و هنوز آثاری هستند که او دوست دارد در این فهرست بگنجاند اما از مرز تعداد کتاب‌های پیشنهادی بیشتر می‌رود!]

 

هومن پناهنده، ویراستار و مترجم

پرسیدن مهم‌تر از پاسخ دادن است، دانیل کلاک و ریموند مارتین، حمیده بحرینی، هرمس

چگونه درباره‌ی چیزهای عجیب بیندیشیم، لوئیس ون و تئودور شیک، رامین رامبد، انتشارات مازیار

درس‌هایی کوچک درباب مقولات بزرگ، لشک کولاکوفسکی، روشن وزیری، طرح نو

چنین کنند بزرگان، ویل کاپی، نجف دریابندری، کتاب پرواز

جامعه‌ی باز و دشمنان آن، کارل ریموند پوپر، عزت‌الله فولادوند، انتشارات خوارزمی

[هومن پناهنده همیشه پیشنهادهایی می‌دهد تا درست فکر کردن را ترویج کند. او انتخاب دوم‌ خود را کتابی می داند که باید در اولین فرصت خواند.]

 

مجتبا پورمحسن، روزنامه‌نگار و داستان‌نویس

در انتظار تاریکی در انتظار روشنایی، ایوان کلیما، فروغ پوریاوری، نشر آگه

استالین خوب، ویکتور ارافیف، زینب یونسی، انتشارات نیلوفر

خنده در برف (مجموعه شعر)، عباس صفاری، انتشارات مروارید

یکی مثل همه، فیلیپ راث، پیمان خاکسار، نشر چشمه

دختری از پرو، ماریو بارگاس یوسا، خجسته کیهان، کتاب پارسه

[مجتبا پورمحسن بالاخره در میان این همه پیشنهاد عیدانه یک مجموعه شعر از شاعران معاصر می‌گذارد و بر این باور من خط می‌کشد که انگار دیگر در این سرزمین شعر کتاب محبوب نیست.]

 

علی چنگیزی، داستان‌نویس

کودک ۴۴، تام راب اسمیت، نادر قبله‌ای، انتشارات مروارید

برهوت عشق، فرانسوا موریاک، اصغر نوری، افراز

آدم‌ها، احمد غلامی، نشر ثالث

خواب با چشمان باز، ندا کاووسی‌فر، نشر چشمه

شوایک، یاروسلاو هاشک، کمال ظاهری،  نشر چشمه

[علی چنگیزی برای تمام انتخاب‌های‌اش مطالبی در وبلاگ یا روزنامه‌ها نوشته است که اگر حوصله کنید با یک جست‌وجو در اینترنت می‌توانید درباره‌ی کتاب‌های پیشنهادی‌اش بیشتر بدانید.]

 

سینا دادخواه، داستان‌نویس

نوعی نگاه، عباس کیارستمی، دری رضایی، تصویر ایران

دن‌کیشوت در شهر، مجموعه مقالات سوسن شریعتی، نشر رسش

یونایتد نفرین‌شده، دیوید پیس، حمیدرضا صدر، نشر چشمه

شوایک، یاروسلاو هاشک، کمال ظاهری، نشر چشمه

از این لحاظ، نجف دریابندری، کارنامه

[سینا دادخواه معتقد است آثار انتخابی‌ای که در حوزه‌ی داستان نیستند، می‌توانند دید فرد را نسبت به محیط اطراف تغییر دهد.]

 

بهاره رهنما، بازیگر و داستان‌نویس

 شبانه‌ها، کازوئو ایشی‌گورو، علی‌رضا کیوانی‌نژاد،  نشر چشمه

عاقبت کار، کینگزلی ایمیس، امید نیک فرجام، نشر افق

شاخ، پیمان هوشمندزاده، نشر چشمه

کافکا در ساحل، هاروکی موراکامی، گیتا گرکانی، انتشارات کاروان

خواب با چشمان باز، ندا کاووسی‌فر، نشر چشمه

[ بهاره رهنما آثار دیگری از ایشی گورو را هم نام می‌برد اما در نهایت تصمیم می‌گیرد به «شبانه‌ها» بسنده کند.]

 

سارا سالار، داستان‌نویس

از دو که حرف می‌زنم از چه حرف می‌زنم، هاروکی موراکامی، مجتبی ویسی، نشر چشمه

پس از تاریکی، هاروکی موراکامی، مهدی غبرایی، کتابسرای نیک

عامه پسند، چارلز بوکوفسکی، پیمان خاکسار، نشر چشمه

کشش‌ها، دیدیه ونکولارت، حسین سلیمانی‌نژاد، نشر چشمه

ابله، فئودور داستایوسکی، سروش حبیبی، نشر چشمه

[سارا سالار تمایلی ندارد از آثار ایرانی به نامی اشاره کند و ترجیح می‌دهد انتخاب‌های‌اش از نویسندگان خارجی باشد. ضمن این‌که معتقد است ترجمه در خوانش یک متن بسیار مهم است و بازخوانی ابله را اتفاق خوشایندی می‌داند که بعد از مدت‌ها نصیبش شده است.]

 

علی‌اصغر سیدآبادی، روزنامه‌نگار و نویسنده

کنستانسیا، فوئنتس، عبدالله کوثری، نشر ماهی

هرگز از من مپرس، ناتالیا گینزبورگ، آنتونیا شرکا، منظومه خرد

بیلی‌باتگیت، دکتروف، نجف‌ دریابندری، طرح نو

طبیعت و قاعده (گفت‌وگوی پل ریکور و ژان پیر شانژو)، بابک احمدی و عبدالرحمن نجل رحیم، نشرمرکز

راه دیگر، ارناندو دسوتو، جعفر خیرخواهان، نشر نی

شاخ، پیمان هوشمندزاده، نشر چشمه

 کتابی بی‌نام اعترافات، داود غفارزادگان، روزنه

[علی‌اصغر سیدآبادی قرار بود ده اثر را انتخاب کند که پنج انتخاب ویژه‌ی حوزه‌ی کودک و نوجوان باشد، اما در نهایت به هفت پیشنهاد اکتفا می‌کند.]

 

علی صلح‌جو، ویراستار

ویرایش از زبان ویراستاران، جرالد گراس، مژده دقیقی و دیگران، کتاب مهناز

تا روشنایی بنویس!، احمد اخوت، جهان کتاب

گفت‌وگو با نجف دریابندری، مهدی مظفری‌ساوجی، مروارید

حسین کرد شبستری، ققنوس

نشر و انقلابی در راه، عبدالحسین ‌آذرنگ، جهان کتاب

[علی صلح‌جو پیشنهادهای‌اش را به گونه‌ای انتخاب می‌کند که دید دیگری درباره‌ی نوشتن و ویرایش به مخاطب بدهد.]

 

 سیدرضا شکراللهی، ویراستار

بیگانه، آلبر کامو، امیرجلال‌الدین اعلم، انتشارات نیلوفر

کلیات سعدی، نشر هرمس

دلتنگی‌های نقاش خیابان چهل و هشتم، جروم دیوید سلینجر، احمد گلشیری، ققنوس

شهری که زیر درختان سدر مرد، خسرو حمزوی، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

مسخ، فرانتس کافکا، فرزانه طاهری، انتشارات نیلوفر

[ رضا شکراللهی ترجیح می‌دهد به تاثیرگذارترین آثار زندگی‌اش اکتفا کند. او می‌گوید گرچه ترجمه‌های بهتری از بیگانه این سال‌ها به بازار آمده است، اما حس نوستالژیک اولین ترجمه را  بیشتر می‌پسندد که مقارن با سال‌های نوجوانی اوست.]

 

محمدحسن شهسواری، داستان‌نویس

کتاب‌هایی که در ادامه به آن اشاره می کنم از میان کتاب‌هایی است که در یکی دو ماه گذشته خوانده‌ام و هر کدام به دلیلی برایم خوشایند بوده‌اند.

آمیزش افق‌ها (منتخباتی از آثار داریوش شایگان)، گزینش و تدوین: محمدمنصور هاشمی، نشر فرزان روز

این کتاب که مشخص است تلاش زیادی برای تدوین آن شده، به خوبی می‌تواند نمای درستی از افق و خط سیر اندیشه‌های یکی از مهم‌ترین متفکران معاصر ایران‌زمین به دست دهد. کتاب، هم برای کسانی که با آثار شایگان آشنا هستند و هم برای سایرین، نکات نغز بسیاری دارد.

فوکو در نود دقیقه، پل استراترن، فرزین هومانفر، نشر نیلوفر

کتاب کم حجم و مفیدی است برای ورود به تفکرات یکی از بحث‌انگیزترین فیلسوفان قرن بیستم. آن چه بسیار در این کتاب اهمیت دارد نگاه نقادانه (و نه سراسر تحسین) نویسنده به میشل فوکو است.

در ارتش فرعون، توبیاس وولف، منیر شاخساری، نشر چشمه

کتاب، خاطرات نویسنده از حضورش در جنگ ویتنام است که در بیشتر صحنه‌هایش قدرت ادبی‌ای فزون‌تر از بسیاری از رمان‌هایی است که خوانده‌اید.

فرج بعد از شدت، به اهتمام محمد قاسم‌زاده، انتشارات نیلوفر

یکی از شاهکارهای حکایت نویسی شرق. کتاب بالینی هر نویسنده و اهل ادب.

اگنس، پتر اشتام، محمود حسینی‌زاد، نشر افق

فضای عاشقانه و دل‌انگیز رمان همراه با چربدستی‌هایی در روایت، برای هر خواننده‌ی دوستدار رمان، هدیه‌ای دل‌انگیز است.

[ می‌دانستم که در روزهای پایانی سال کسی حوصله‌ی مصاحبه‌ی طولانی ندارد، برای همین پرسشم را تقلیل دادم به نام بردنِ صرف. اما محمدحسن شهسواری برای تمام پیشنهادهای‌اش سطری نوشته است تا پاسخ چراهای مخاطب را  بدهد.]

 

جیران گاهان، داستان‌نویس

تولدی دیگر، فروغ فرخزاد، انتشارات مروارید

 همنوایی شبانه ارکستر چوب ها، رضا قاسمی، نشرنیلوفر

نام من سرخ، اورهان پاموک،عین‌الله غریب،انتشارات چشمه

 کافکا در کرانه، هاروکی موراکامی، مهدی غبرایی، نشر نیلوفر

دلتنگی‌های نقاش کوچه چهل و هشتم، جی.دی.سلینجر، احمد گلشیری، انتشارات ققنوس

[جیران گاهان می‌خواهد از خط‌کشی پنج اثر پیشنهادی فراتر نرود، تصمیم می‌گیرد که بار هستی را از فهرست پیشنهادی‌اش حذف کند و در نهایت این اثر زیرنویس شود!]

 

امیرعلی نجومیان، عضو هیات علمی دانشگاه شهیدبهشتی

اتاق روشن، رولان بارت، فرشید آذرنگ، حرفه نویسنده

فرهنگ و زندگی روزمره، لیلا جوافشانی و حسن چاوشیان، اختران

درآمدی بر فلسفه و ادبیات، اوله مارتین اسکیلاس، مرتضی نادری‌دره‌شوری، اختران

گزیده‌ی مقالات روایت، مارتین مکوئیلان، فتاح محمدی، مینوی خرد

تئاتر فلسفه، میشل فوکو، افشین جهاندیده و نیکو سرخوش، نشر نی

[ دکتر نجومیان به رغم درگیری‌های پایان سال با خوش‌رویی همیشگی پاسخم را داد. البته آخرین نفری بود که پنج پیشنهاد عیدانه‌اش برای قرار گرفتن روی سایت به دستم رسید.]

 

مهشید نونهالی، مترجم

نقاشی و زندگی فریدا کالو، کتوفون وابرر، نشر نظر

دو قدم این ور خط، احمد پوری، نشر چشمه

صد سیاو‌چمانه، فریاد شیری و رئوف سعیدیان، نشر مشکی

تئاتر فلسفه، میشل فوکو، افشین جهاندیده و نیکو سرخوش، نشر نی

جمله‌های کوتاه عزیزم، پیرت فلوتیو، مهشید نونهالی، نشر قطره

[مهشید نونهالی پیشنهاد آخرش را با مکث می‌دهد. می‌گوید شاید درست نباشد که مترجمی کار خود را نام ببرد اما چون این کتاب را خیلی دوست دارم، می‌خواهم به عنوان آخرین انتخاب از آن نام ببرم.]

 

امیرحسین یزدان‌بد، داستان‌نویس

هزاره‌ی کدام کس؟ آن‌ها یا ما؟، دانیل سینگر، اکبر معصوم‌بیگی، نشر آگه

خواب با چشمان باز، ندا کاووسی‌فر، نشر چشمه

رگبار، میثم کیانی، نشر چشمه

دختری از پرو، ماریو بارگاس یوسا، خجسته کیهان، کتاب پارسه

شبیه عطری در نسیم، رضیه انصاری، نشر آگه

[امیرحسین یزدان‌بد، ترجیح می‌دهد با گشتی در کتابخانه‌اش، پیشنهادهای عید را مطرح کند، البته این گشت و گذار بیش از یک ربع طول نمی‌کشد و او با پنج نام بازمی‌گردد.]