نشست «گردآوری تکه‌های پراکنده هنر ایران» با هدف معرفی گنجینه و موزه آنلاین «سیمرغنامه»، سه‌شنبه ۲۱ مهرماه در شهرکتاب بهار اصفهان برگزار شد. در این برنامه، ایمان افسریان، آریاسپ دادبه و بهارک کشانی درباره گردآوری دیجیتال آثار هنری ایران، نقش موزه‌ها در حفظ حافظه جمعی و جایگاه اصفهان در تاریخ فرهنگی ایران سخن گفتند.
ایمان افسریان، مدیر نشریه «حرفه هنرمند» و بنیان‌گذار سیمرغنامه، شکل‌گیری این پروژه را حاصل توجه به پیوند هنر معاصر با گذشته دانست. او گفت: «نمی‌توان درباره هنر معاصر ایران حرف زد، بی‌آنکه درباره گذشته سخن گفت.»
به گفته افسریان، پراکندگی آثار هنر ایران در موزه‌های جهان، انگیزه راه‌اندازی سیمرغنامه بوده است. این پروژه حدود ۳۰ هزار اثر را در کنار یکدیگر گرد آورده؛ آثاری که بسیاری از آن‌ها لزوماً با عنوان «هنر ایرانی» ثبت نشده‌اند و جست‌وجوی این عبارت برای یافتنشان کافی نیست. او توضیح داد که در این پروژه، نزدیک به ۳۵۰ الگوریتم مختلف یکپارچه شده‌اند تا امکان گردآوری و نمایش آثار فراهم شود.
افسریان همچنین بر ضرورت بازسازی مرزهای فرهنگی ایران در فضای دیجیتال تأکید کرد و گفت که معرفی دوباره شهرهایی مانند اصفهان در این فضا، بخشی از این نیاز است.
موزه، فراتر از محل نگهداری آثار
آریاسپ دادبه، پژوهشگر فرهنگ و هنر، با بیان اینکه «سیمرغنامه یک انبار مجازی نیست»، به نقش موزه‌ها در ساختن روایت‌های تاریخی پرداخت. او موزه را نهادی دانست که آثار را در قالب روایتی دیداری در اختیار مردم می‌گذارد و به شکل‌گیری حافظه جمعی کمک می‌کند.
دادبه با انتقاد از گسست ایرانیان از روایت تاریخی خود، تأکید کرد که هر تمدن متناسب با آگاهی تاریخی و نیازهای زمانه، روایت خود را بازسازی می‌کند. به اعتقاد او، این روایت نمی‌تواند ثابت بماند و تداوم آن به بازخوانی و شناخت گذشته وابسته است.
او در ادامه به جایگاه اصفهان در تاریخ فرهنگی ایران پرداخت و این شهر را نمونه‌ای از کانون‌های گردهمایی بزرگان فرهنگ، هنر و علم دانست. دادبه با اشاره به چهارباغ، میدان نقش جهان، پل خواجو، قهوه‌خانه‌ها و بازارها گفت که این فضاها امکان حضور و تعامل لایه‌های مختلف اجتماعی را فراهم می‌کردند.
تسامح دینی در اصفهان تاریخی نیز از دیگر محورهای سخنان او بود. دادبه با اشاره به گزارش‌های برخی سفرنامه‌نویسان، از تصویری سخن گفت که آنان از آزادی و همزیستی در این شهر ارائه کرده‌اند.
بازخوانی تاریخ برای شناخت امروز
بهارک کشانی، معمار، نیز با اشاره به روایت‌های شاردن و کمپفر، تسامح دینی و حضور گرایش‌های مختلف مسیحی در اصفهان را نشانه‌ای از اطمینان جامعه آن دوره به هویت فرهنگی خود دانست.
او بر ضرورت مطالعه دوباره تاریخ تأکید کرد و گفت که شناخت تجربه اصفهان در دوره صفویه، باید در چارچوب پروژه‌ای سرزمینی بررسی شود؛ نه صرفاً به‌عنوان تاریخ یک شهر.
کشانی در پایان، تلاش دست‌اندرکاران سیمرغنامه را به کار مقنی‌های قنات تشبیه کرد؛ کسانی که ممکن است نامشان در آینده کمتر به یاد بماند، اما حاصل کارشان برای نسل‌های بعد باقی می‌ماند.
برچسب‌ها: بهار, شهرکتاب, شهرکتاب بهار
