کد مطلب: ۱۸۱۳۴
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۸ خرداد ۱۳۹۸

چون رودکی را با نسبت‌ِ تکفیری حذف کردند، دیوان جامعی از او بجا نماند

گفتگو: مجتبی اسکندری

ایلنا: شاه منصور شاه میرزا معتقد است: رودکی توسط مخالفان مذهبی، تحت عنوان قرمطی بودن مجازات شده و چشمانش به میل کشیده شده‌اند. با این حال، وی بنیان‌گذار قالب رباعی و یکی از برترین شعرای تاریخ زبان فارسی است و چیره‌دستی وی در موسیقی بر کسی پوشیده نیست.

به گزارش خبرنگار ایلنا، شعر فارسی، از بقا تا شیرینی بی‌اندازه‌اش را، وامدار بزرگان بسیاری است که خون دل خوردند تا چنین گلی حاصل شود و از باد و باران زمانه و نامردمی‌های تاریخی و نامهربانی‌های سیاست، همچنان پابرجا بماند؛ یکی از افرادی که به راستی، سزاوار پرچمداری درفش کاویانی شعر فارسی است، رودکی سمرقندی‌ست که در بزرگی او، بسیاری از شعرای پس از وی، سروده‌اند و برصدر نشانیده‌اند. با این حال، جور روزگار باعث شد تا برخی از مردمان پهنه وسیع زبان فارسی، این شاعر چیره‌دست را در حافظه تاریخی خود، چندان پررنگ به خاطر نیاورند.

دکتر «شاه‌منصور شاه میرزا» مدیر گروه فرهنگی تاجیکستان در سازمان اکو، استاد دانشگاه دولتی دوشنبه و نگارنده آثاری از قبیل: «سرمه دل»، «هزار قندل»، «مادرنامه» و «دولت بی زوال» را در تاجیکستان منتشر نموده است و تصحیح «دیوان» رودکی، «یک بیت پرنیان» (مجموعه مقالات پژوهشگران تاجیک پیرامون احوال و آثار استاد رودکی) برعهده داشته و در تهیه و برگردان کتاب «نسیمی از بخارا» (برگردان اشعار استاد رودکی با خط فارسی، سریلیک تاجیکی، روسی و انگلیسی، ۱۳۸۹) سهم داشته است. وی همچنین، رمان «بازگشت خواجه نصرالدین» اثر تیموز ذوالفقاروف، نویسنده نام آشنای تاجیک را از روسی به فارسی برای بار اول ترجمه کرد که این کتاب در سال ۱۳۹۶ در ایران منتشر شد. با وی در رابطه با اهمیت شعر رودکی، نقش او در تثبیت شعر فارسی و اهمیت تاریخی جایگاه وی به گفتگو پرداختیم.

خیلی‌ها رودکی را پدر شعر فارسی می‌دانند درحالی‌که پیش از او، بسیاری از افراد در دوران پس از اسلام، شعر پارسی می‌سرودند و قبل از آن در پیش از اسلام هم، شعر فارسی سروده می‌شد. دلیل این‌که او پدر شعر فارسی خوانده می‌شود، چیست؟

شما اشاره خوبی کردید که در دوران او، همزبانان او هم در عرب و هم در عجم، شعرای بسیار خبره‌ای مانند، «حنظله بادغیسی» و ابوحفص سغدی می‌زیستند و می‌سرودند. برای مثال، سغدی، قصیده بلندی با مطلع: «آهوی کوهی به دشت چگونه دودا / یار بی یار چگونه بودا» سروده که بسیار پیش از رودکی بوده است. ولی رودکی به عنوان یک معمار بود! این شاعران، کلبه‌هایی درست کرده بودند که یکی در نداشت و یکی پنجره نداشت و ... اما رودکی یک خانه تمام عیار و