لاکپشت پرنده چیست؟
لاکپشت پرنده فهرستی از کتابهای برتر ادبیات کودک و نوجوان است که با همکاری مؤسسه شهر کتاب تهیه و بهصورت فصلی منتشر میشود. این فهرست با بررسی و ارزیابی آثار بر اساس معیارهای مشخص و شیوهنامهای مدون، تلاش میکند کتابهای باکیفیت را به کودکان، نوجوانان، والدین، معلمان، مربیان، کتابداران و علاقهمندان ادبیات کودک و نوجوان معرفی کند.
اما لاکپشت پرنده فقط یک فهرست کتاب نیست؛ هر سال با اهدای نشانهای لاکپشت پرنده از پدیدآورندگان آثار برگزیده و چهرههای فعال و تأثیرگذار حوزهی ادبیات و فرهنگ کودک و نوجوان نیز تقدیر میکند.
چرا لاکپشت پرنده مهم است؟
انتخاب کتاب مناسب برای کودکان و نوجوانان همیشه ساده نیست. تعداد زیاد کتابهای منتشرشده و تفاوت کیفیت آثار، انتخاب را برای خانوادهها و فعالان حوزهی کودک دشوار میکند. لاکپشت پرنده با تکیه بر نظر و ارزیابی گروهی از منتقدان، کارشناسان و نویسندگان حوزه ادبیات کودک و نوجوان، مسیر انتخاب کتابهای باکیفیت را سادهتر میکند.
این فهرست در طول بیش از یک دهه فعالیت، به یکی از منابع شناختهشده برای معرفی و ارزیابی کتابهای کودک و نوجوان تبدیل شده است.
از فهرست کتابهای برتر تا نشان لاکپشت پرنده
نخستین فهرست لاکپشت پرنده در اسفند ۱۳۹۱ منتشر شد. ابتدا کتابها در سه گروه «کتابهای عالی»، «کتابهای خوب» و «کتابهای راهیافته» معرفی میشدند. امروز کتابها در فهرستهای فصلی لاکپشت پرنده با امتیازهای سه تا شش لاکپشت پرنده معرفی میشوند.
کتابها بر پایهی شیوهنامهای مکتوب و اصول و معیارهایی روشن به فهرست راه مییابند یا نامزد دریافت نشان میشوند. در کنار فهرستهای فصلی، هیئت داوران هر سال کتابهای برگزیده را انتخاب و نشانهای طلایی و نقرهای لاکپشت پرنده را به آنها اهدا میکند. ناشران میتوانند این نشانها را روی جلد کتابهای برگزیده درج کنند.
نامزدهای اولیه نشانها معمولاً از میان کتابهای پنج و شش لاکپشتِ چهار فهرست فصلی یک سال انتخاب میشوند؛ با این حال، داوران همهی کتابهای منتشرشده در همان سال را نیز دوباره مرور میکنند تا اثری شایسته از قلم نیفتد.
شیوهی اجرایی لاکپشت پرنده
۱. جلسات عادی هیئت داوران با حضور اکثریت مطلق اعضا رسمیت مییابد.
۲. کتابها با پیشنهاد دستکم سه داور، سه لاکپشت دریافت میکنند و به فهرست راه مییابند؛ دریافت چهار، پنج یا شش لاکپشت نیازمند تأیید اکثریت داوران است.
۳. نویسندگان و منتقدانی که در مؤسسههای انتشاراتی فعالیت دارند، نمیتوانند کتابهای همان مؤسسه را پیشنهاد دهند یا به آنها رأی بدهند.
۴. نویسندگان و منتقدان بیرون از گروه داوری نیز میتوانند در پیشنهاد کتاب و نوشتن معرفینامهی آثار با گروه همکاری کنند.
۵. کتابهای اعضای گروه داوری در بخشی جداگانه از فهرست معرفی میشوند.
۶. فهرست اولیه کتابها بر اساس فهرست خانه کتاب تهیه میشود. اگر کتابی از یک فصل در فهرست نیامده باشد یا از چشم داوران دور مانده باشد، در فصل بعد بررسی خواهد شد.
۷. برای داوری کتابهای تصویری و برخی رشتههای دیگر، با کارشناسان خارج از هیئت داوران مشورت میشود.
معیارهای راهیابی به فهرست و دریافت نشان
۱. دستیابی به سبک شخصی و توانایی آفریدن جهانی تازه و فضایی منحصربهفرد.
۲. هماهنگی و تناسب میان اجزای سازندهی کتاب؛ از محتوا و زبان تا شکل اجرایی متن، گرافیک، آمادهسازی، مواد بهکاررفته و چاپ.
۳. توجه به ظرفیتهای زبان، نوآوری در زبان فارسی و کمک به گسترش و پویایی آن.
۴. پیوند با پیشینهی ادبی، امکان فراتر رفتن از سنتهای ادبی و گشودن افقهای تازه.
۵. نوآوری در ارائه شکلهای تازه ادبی و پیشنهادهای نو در فضای ادبیات کودک ایران و جهان.
۶. توجه به درستی، بیطرفی و بهروز بودن اطلاعات در کتابهای اطلاعاتی، دینی، علوم انسانی، علمی و آموزشی؛ همراه با توجه به نوآوری در شیوه تألیف، گرافیک، مواد و چاپ.
۷. احترام به ارزشهای مردم ایران و پرهیز از طرح مسائلی که ارزشهای مردم و اقوام ایرانی را به تمسخر میگیرد.
۸. توجه به زیست همزمان کودکان ایرانی در چارچوب مرزهای ملی و عضویت در جامعهی جهانی.
۹. توجه به روحیه و تفکر انتقادی و برجستهسازی پرسشگری.
۱۰. احترام به تفاوتهای فردی کودکان، مقاومت در برابر یکسانسازی و همسانسازی و توجه به احساس رهایی آنان.
۱۱. توجه به پیچیدگیهای دنیای واقعی کودک و نیازها و خواستههای کودکان امروز؛ و پرهیز از سادهسازی، سادهانگاری و تحمیل دنیای بزرگسالانه به کودکان.
۱۲. احترام به ارزشهای جهانشمول مانند صلح و امنیت، مدارا و گفتوگو، احترام و همدلی با انسانها و دیگر موجودات، مخالفت با هرگونه تبعیض، رعایت حقوق همهی انسانها بهویژه کودکان و کودکان با نیازهای ویژه و احترام به محیط زیست.
نشانهای طلایی و نقرهای
نشان طلایی و نقرهای هر سال به کتابهایی اهدا میشود که بیشترین هماهنگی را با معیارهای لاکپشت پرنده دارند.
نشست یا نشستهای جداگانهای برای انتخاب کتابهای دریافتکنندهی نشان طلایی و نقرهای برگزار میشود.
این نشستها با حضور دستکم دو سوم اعضای داوران به حد نصاب میرسند.
نشان طلایی زمانی به کتابی تعلق میگیرد که دو سوم کل داوران آن را شایسته دریافت نشان بدانند.
نشان نقرهای به کتاب یا کتابهایی تعلق میگیرد که دو سوم داوران حاضر در جلسه آنها را شایسته بدانند.
نشان طلایی هر سال به یک کتاب یا حداکثر سه کتابِ پدیده اهدا میشود.
نشان نقرهای به کتابهایی اهدا میشود که بر اساس معیارهای لاکپشت پرنده شایسته تقدیر شناخته شوند.
کتابهای برگزیده میتوانند از رشتههای گوناگون باشند و هیئت داوران هنگام اعلام نتایج، دلایل انتخاب خود را بیان میکند.
دورههای اهدای نشانهای لاکپشت پرنده
اولین دوره | ۱۳۹۱
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
برایان سلزنیک، برای کتاب «اختراع هوگو کابره»
جمشید خانیان، برای کتاب «عاشقانههای یونس در شکم ماهی»
نشان نقرهای
احمدرضا احمدی، برای کتاب «ناگهان چراغها روشن شدند»
فرهاد حسنزاده، برای کتاب «هستی»
شهرداد میرزایی، برای کتاب «ما همه آزاد آفریده شدهایم»
نشان ویژه
مرتضی خسرونژاد، پژوهشگر
فرشید مثقالی، تصویرگر
دومین دوره | ۱۳۹۲
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
فریدون عموزاده خلیلی، برای کتاب «کتاب کوچک برای داستاننویسی»
سید نوید سیدعلیاکبر، برای کتاب «بابای من با سس خوشمزه است»
ماری دپلوشن، برای کتابهای «پم» و «ورت»
هی نابک، برای کتاب «نان ابری»
نشان ویژه
ثریا قزلایاغ، پژوهشگر
پرویز کلانتری، تصویرگر
سومین دوره | ۱۳۹۳
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
محمدهادی محمدی، برای کتابهای «آواورزی با سیبیلک» و «الفباورزی با کاکاکلاغه»
دیوید آلموند، برای کتاب «پدر اسلاگ»
نشان نقرهای
مهدی فاتحی و حامد حبیبی، برای مجموعهی «شب هزار و دوم»
آنت لنگن، برای مجموعهی «نامههای فلیکس»
نشان ویژه
ناصر ایرانی، نویسنده
علیاکبر صادقی، تصویرگر
چهارمین دوره | ۱۳۹۴
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
علی گلشن، برای کتاب «سگسانان و کفتارها»
نیل گیمن، برای کتاب «اقیانوس انتهای جاده»
نشان نقرهای
مهدی رجبی، برای کتاب «کنسرو غول»
مهدی فاتحی و حامد حبیبی، برای مجموعهی «شب هزار و دوم»
جواد ماهزاده، برای کتاب «ریحانه دختر نرگس»
علی خدایی، برای کتاب «تو لکلکی یا دارکوب»
نشان ویژه
نورالدین زرینکلک، تصویرگر
مهدخت کشکولی، نویسنده
پنجمین دوره | ۱۳۹۵
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
ژان کلود مورلوا، برای مجموعهی «رودخانه واژگون»
نشان نقرهای
نازنین آیگانی، برای مجموعهی «قصههای نترسناک»
عباس جهانگیریان، برای کتاب «سایهی هیولا»
سمانه قاسمی، برای کتاب «بهبه!»
نشان ویژه
علیاشرف درویشیان، نویسنده
نیره نقوی، تصویرگر
ششمین دوره | ۱۳۹۶
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
شبون داد، برای کتاب «کودک باتلاق»
نشان نقرهای
معصومه پورطاهریان، برای کتاب «بازی با ابزارهای ساده»
نشان ویژه
بهروز غریبپور، کارگردان و عروسکساز
گلی امامی، مترجم
هفتمین دوره | ۱۳۹۷
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
آرمان آرین، برای مجموعهی «پتشخوارگر»
برندن ونزل، برای کتاب «همهی آنها یک گربه دیدند»
لورنز پائولی، برای کتاب «مراقبم باش»
نشان ویژه
هوشنگ مرادی کرمانی، نویسنده
مهرنوش معصومیان، تصویرگر
هشتمین دوره | ۱۳۹۸
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
سمیرا آرامی، برای کتاب «شکارگاه عجیب»
حمیدرضا شاهآبادی، برای کتاب «قبرستان عمودی»
جمشید خانیان، برای کتاب «گفتوگوی جادوگر بزرگ با ملکهی جزیرهی رنگها»
نشان ویژه
کریم نصر، تصویرگر
شهلا طهماسبی، مترجم
نهمین دوره | ۱۳۹۹
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اسا لیند، برای مجموعهی «گرگ ماسهای»
نشان نقرهای
فانی مارسو و ژوئل ژولیوه، برای کتاب «چشمانداز جهان، طبیعت جهان در یک کتاب طولانی»
میشل کیوواس، برای کتاب «اعترافات یک دوست خیالی»
محمود درویش، برای کتاب «به دیگری فکر کن»
سام گیتون، برای کتاب «تاجر برف»
نشان ویژه
احمدرضا احمدی، نویسنده
فیروزه گلمحمدی، تصویرگر
دهمین دوره | ۱۴۰۰
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
پتر اشتام و یوتا باوئر، برای کتاب «چرا ما خارج از شهر زندگی میکنیم؟»
نشان نقرهای
کاترین اپلگیت، برای کتاب «درخت آرزوها»
نشان ویژه
غلامعلی مکتبی، تصویرگر
شکوفه تقی، نویسنده
یازدهمین دوره | ۱۴۰۱
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
پرویز بختیاری، برای مجموعهی «تماشای پرندگان»
اردوان زرندیان، برای کتاب «جنگلهای هیرکانی»
نشان ویژه
محمودرضا بهمنپور، مدیر نشر نظر
ایران گرگین، پژوهشگر و ویراستار
دوازدهمین دوره | ۱۴۰۲
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
فرهاد حسنزاده و هاله قربانی، برای کتاب «نه مثل هر روز»
سودابه فرضیپور و فریده شهبازی، برای کتاب «آذر در زهره»
نشان ویژه
مشترک با دورهی یازدهم بود.
سیزدهمین دوره | ۱۴۰۳
فهرست کتابهای نامزد دریافت نشان را اینجا ببینید.
نشان طلایی
اهدا نشد.
نشان نقرهای
مهدی رجبی، برای کتاب «پسر اقیانوس»
مرجان فولادوند، برای مجموعهی «هفت جاویدان»
زهره پریرخ، برای کتاب «دوتوک: عروسک کوچک بلوچی»
نشان ویژه
محمدعلی بنیاسدی، تصویرگر
منیر همایونی، مروج کتابخوانی
فهرستهای فصلی لاکپشت پرنده
در کنار نشانهای سالانه، فهرستهای فصلی لاکپشت پرنده نیز راهنمایی برای آشنایی با کتابهای باکیفیت ادبیات کودک و نوجوان در ایران هستند. برای مشاهدهی این فهرستها به صفحهی فهرستهای فصلی در وبسایت لاکپشت پرنده مراجعه کنید.
گروه داوری
گروه داوری این جایزه و فهرست عبارتاند از: حمید اباذری، محمود برآبادی، شکوه حاجینصرالله، شیوا حریری، مینا حدادیان، شادی خوشکار، علیاصغر سیدآبادی، شهرام شکوری، سپیده شهیدی، ندا فرنیا، گیسو فغفوری، نلی محجوب، شایان محمدی، فرمهر منجزی، فرناز میرحسینی، رؤیا میرغیاثی و یاشار هدایی.
ارتباط با لاکپشت پرنده
وبسایت: lakposhtparandeh.ir
بله و تلگرام: lakposhtparandeh
اینستاگرام: lakposhtparandeh
تماس با دبیرخانه: ۰۹۳۶۰۶۵۲۱۲۳
ایمیل: lakposhtparandeh@gmail.com
برچسبها: جایزه لاکپشت پرنده, شهرکتاب, لاکپشت پرنده
